Tào lao tình… ký

Không phải tình nào cũng sinh nghĩa.
Không phải tình nào cũng nhiều hoan ca.
Nhưng chắc chắn, có những thứ tình đậm mùi… hoan lạc. Mà đậm mùi hoan lạc, thì chỉ có thể gọi là tình tào lao thôi. Đã là tình tào lao, thì làm sao có thể sử dụng thứ văn phong chỉn chu.


Nàng sinh năm 1994, nghĩa là thời điểm này nàng vừa 18 tuổi. Mười tám tuổi, nàng đi bar. Nàng đủ tuổi để đi bar uống rượu mạnh hoặc bia lạnh. Mà thật ra, cho dù không phải là mười tám tuổi, mà chỉ là mười bảy tuổi, mười sáu tuổi, mười lăm tuổi, mười bốn tuổi, mười ba tuổi hay thậm chí là mười hai tuổi, nàng đều có thể đi bar để uống thứ thức uống mình thích.

Riêng về khoản ăn chơi nhảy múa, không quốc gia nào tự do như ở nước mình. Bất cứ ai cũng đều có thể tham gia những cuộc vui này. Thực tế đã chứng minh, có rất nhiều cô bé mới mười hai hoặc mười ba tuổi góp công rất lớn trong chiến dịch “đưa người tình vào tù”. Mà chiến dịch ấy, đa phần được bắt đầu từ tiệm internet hoặc quán bar.

Nàng 18 tuổi, nàng đi bar. Chàng sinh năm 1989, chàng 23 tuổi. Chàng làm ở quán bar.

Nàng 18 tuổi, nàng đi bar, nàng có điện thoại iphone 4S và một ít ngoại tệ trong ví. Còn chàng thì không có gì ngoài một ít tiền boa của khách mỗi đêm và cái mã ngoài nam tính, điển trai.

Trong quán bar lắm khói thuốc, đèn mờ ảo, nhạc xập xình, nàng thấy chàng, nàng đắm đuối. Thấy nàng mắt nhìn mình ngây ngây, chàng đã biết nàng say say, ngu dại gì mà chàng không… ra tay.

Chàng lảng vảng quanh chỗ nàng để phục vụ nàng. Nàng không cần búng tay, chàng đã xuất hiện bên cạnh. Nàng không cần liếc mắt, đã có chàng đứng hầu.

Quán bar đóng cửa, chàng nói với nàng: “Nàng ơi, nàng nghe câu chuyện Sóc nâu đi lạc chưa”.

“Chuyện như thế nào hả chàng?”, nàng mắt lờ đờ, tâm thần lơ mơ hỏi lại.

“Chuyện là vậy nè”, chàng bắt đầu kể. “Sóc nâu sinh sống trong một khu rừng nọ. Ngày kia, Sóc nâu ra khỏi rừng để biết đến thế giới bên ngoài. Mải chơi, đến khi quay trở về thì trời sập tối, Sóc nâu không còn nhận ra đường nên bị lạc. Sóc nâu gặp anh Thỏ trắng, Sóc nâu hỏi: “Anh Thỏ trắng ơi, anh biết nhà em ở đâu không?”. Anh Thỏ trắng hồ hởi: “Anh biết chứ, nhưng em… hãy ở lại với anh đêm nay”. Sáng hôm sau, anh Thỏ trắng chỉ đường cho Sóc nâu đi”.

“Chuyện của chàng thật thú vị”, nàng khúc khích.

Chàng lại kể: “Sóc nâu đi hết một ngày, trời lại sập tối vẫn chưa đến nhà. Sóc nâu gặp anh Chồn đen, Sóc nâu hỏi: “Anh Chồn đen ơi, anh Chồn đen biết nhà của em ở đâu không”. “Anh biết chứ, nhưng em… hãy ở lại đây với anh đêm nay”. Sáng hôm sau, anh Chồn đen chỉ đường cho Sóc nâu về nhà”.

Rồi đột ngột chàng bảo: “Đố nàng, cuối cùng Sóc nâu có về được đến nhà không?”.

Nàng lắc đầu quầy quậy: “Ơ, sao em biết được. Cuối cùng là sao hả anh?”.

Chàng thì thầm: “Muốn biết, hãy… ở lại với anh đêm nay”.

Nàng đã ở lại với chàng đêm đó. Một đêm đầy mãn nguyện bởi câu chuyện của Sóc nâu. Sáng hôm sau, nàng tỉnh dậy, nàng quên mất là không biết Sóc nâu có về được đến nhà hay không. Nhưng có điều, nàng biết rất rõ là điện thoại của nàng đã biến mất, ngoại tệ của nàng cũng không cánh mà bay. Còn chàng, chàng đã lặn mất tăm như cá vừa thoát khỏi lưỡi câu.

Nàng bàng hoàng, nàng hoảng hốt. Dấu yêu còn vương trên giường ngủ, thắm nồng còn phảng phất khắp căn phòng, mà chàng thì đâu không rõ.

Nàng 18 tuổi, nàng đi bar. Mới gặp chàng nàng đã thích nghe chuyện Sóc nâu, thì nàng không phải là thuộc dạng “nhà em có hoa vàng trước ngõ, tường thật là cao có dây leo kín rào” hay là kiểu “Qua lối nhỏ vào nhà em, muốn ghé vào thăm sợ ba má em buồn lòng”. Nên sau phút thảng thốt, nàng đã nhận ra rất nhanh tình hình.

Nàng buồn, nàng hận, nàng đau, mà nàng không còn cách nào khác là đến Cơ quan Công an để trình báo toàn bộ vụ việc.

Không quá khó khăn để các điều tra viên túm cổ được chàng. Làm việc với điều tra viên, chàng khai: “Em tên là Trương Quang Thành, ngụ Khánh Hòa. Em làm việc ở quán bar. Có cô em đó mê em, nên rủ em tâm sự. Tâm sự xong, thấy cô em ngủ mà tài sản quẳng qua một bên. Em cầm lòng không được nên em trót dại”.

Cơ quan Cảnh sát Điều tra - Công an quận Thủ Đức, TP HCM cũng đã ra quyết định khởi tố bị can, thi hành lệnh bắt tạm giam đối với chàng, để điều tra về hành vi “Trộm cắp tài sản”.

Nằm trong nhà tạm giữ, chắc chàng không biết kể câu chuyện Sóc nâu cho ai nghe. Khốn khổ cho chàng?!..

Nàng có tuổi rồi, tuổi nàng những ngoài 30. Nàng làm nhân viên văn phòng, mà đời sống của nhân viên văn phòng lúc nào không buồn tẻ. Dạo này, giới làm báo mạng đang có xu hướng bịa chuyện yêu đương văn phòng để câu lượng người truy cập.

Bịa ác lắm, bịa từ chuyện yêu trong cơ quan đến ái ân trong nhà nghỉ. Hoan lạc ở cầu thang đến âu yếm tại phòng họp. Có chuyện bịa như thật, có chuyện bịa cực ngu. Ai tin cũng được, ai không tin cũng chẳng sao. Quan trọng là, đời sống nó bí bách, nhân viên văn phòng hay bị stress, nên cũng này kia kia nọ. Giới làm báo mạng tóm được một vài chuyện rồi xào nấu thêm thắt, chiên luộc xé phay… ra hàng trăm câu chuyện khác. Mặc kệ họ.

Nhưng, chuyện của nàng lại là chuyện thiệt. Thiệt đến mức, không phóng viên báo mạng nào có thể tưởng tượng ra.

Đầu tiên, nàng yêu với một chàng cùng cơ quan. Hiển nhiên, chàng trẻ tuổi hơn nàng. Tiếp đến, nàng yêu thêm với một chàng nữa cũng cùng cơ quan. Lại hiển nhiên, chàng vẫn trẻ hơn chàng.

Có điều, nàng yêu chàng thứ hai vẫn không bỏ chàng thứ nhất. Đại khái, nói theo thuật ngữ của dân mạng thì nàng chăn một lúc hai phi công.

Hai chàng đồng bệnh tương lân, đều vui vẻ cặp kè với nàng. Cặp kè từ cơ quan, cặp kè ra quán cà phê, cặp kè từ quán cà phê vào quán ăn, cặp kè từ quán ăn cặp kè đến phòng khách sạn tính giờ. Nàng thích chơi trò “Nhất phượng hý song long”, hai chàng khoái chơi trò “Song long hý nhất phượng”.

Cao trào cho màn long phượng hý nhau, nàng đang vui với chàng này thì chàng kia dùng điện thoại quay phim lại. Nàng vui với chàng kia thì chàng này mẫn cán quay lại bằng máy điện thoại. Cứ tuần tự mà chia ra, hai người vui thì một người quay, một người quay thì hai người vui. Còn cả ba người cùng vui thì đặt máy cố định để quay lại tất. Trò chơi này hơi kỳ khôi và dung tục.

Trò chơi nào chơi hoài mà không chán, hai chàng bàn với nhau: “Tao với mày, phục vụ cho bả cũng lâu lâu rồi. Nghe nói nhà bả có điều kiện lắm, hay là tao với mày làm như vậy, như vậy”. Tự nói, tự gật đầu, bắt tay cùng nhau thực hiện.

Chàng thứ nhất nói với nàng: “Nàng ơi, ta đang kẹt tiền”.

Chàng thứ hai nói với nàng: “Nàng ơi, nhà ta đang khó khăn”.

Nàng hồn nhiên nói với cả hai: “Chàng ơi, ta đâu biết làm sao để giúp đỡ”.

Hai chàng đồng thanh cất tiếng: “Không có cũng không sao. Có mấy cái clip vui vẻ giữa hai ta và nàng, ta sẽ sao ra chín mươi bản. Mười bản gửi cho nhà nàng. Mười bản gửi cho người trong cơ quan. Còn bảy mươi bản, hai ta mang đi bán dạo để giải quyết khó khăn về vật chất trước mắt”.

Nàng nghe hai chàng nói xong, mồ hôi rịn trán, sống lưng lạnh như đang ướp băng. Nàng đã hiểu, hai chàng muốn gì.

Hai chàng ra giá, nàng mặc cả. Nói qua nói lại, nói tới nói lui, nâng lên đặt xuống, xoay ngang xoay dọc... cuối cùng cả ba chốt giá, nàng sẽ đưa cho hai chàng 10 triệu đồng, để đổi lại, hai chàng sẽ xóa những ký ức lưu dấu về những cuộc vui.

Nàng hẹn hai chàng: “Ta sẽ giao tiền cho hai chàng ở quán cà phê ấy”.

Hai chàng gật đầu: “Hai ta sẽ sẽ quyết định xem ai đại diện để đến nơi đúng hẹn”.

Tiếc rằng, cuộc hẹn có lực lượng Công an tham dự. Một chàng bị bắt tại trận khi vừa nhận tiền từ nàng tại một quán cà phê. Bị điệu về Cơ quan Công an quận Tân Phú, TP HCM, chàng này khai ra nơi ẩn nấp của chàng kia. Chàng kia nhanh chóng bị tóm gọn.

Vậy đó, nàng không tha thứ cho cái loại, đã được vui còn đòi được tiền, nên nàng âm thầm báo với Cơ quan Công an về hành vi tống tiền của hai chàng. Chàng thứ nhất có tên Hoàng Công Danh, sinh năm 1988. Chàng thứ hai có tên Phạm Văn Tú, sinh năm 1990. Còn nàng, sinh năm 1980.

Thêm một mối tình tào lao khác, trước lúc kết bài.

Nàng có hai con, lại đang mang thai. Nhưng điều đó đâu ngăn cản được chuyện nàng trốn chồng tìm đến phòng trọ với chàng. Sau khi đầu gối trên tay, yêu thương từ tốn, nàng phát hiện ra chàng đã tháo sợi dây chuyền gần cả lượng đặt xuống dưới gối cho lúc yêu nhau khỏi vướng víu.

Phát hiện ra điều này, nàng nhẹ nhàng nhặt lấy sợi dây chuyền giấu đi. Chàng mất dây chuyền, chàng bất chấp cái chuyện “cần phải bí mật nếu không muốn bị bầm mặt”, chàng làm loạn lên. Nhân viên nhà trọ nhờ đến công an, công an mời nàng về cơ quan lấy lời khai.

Tại đây, nàng đã thừa nhận hành vi trộm cắp của mình. Tôi không biết, người thân của nàng có cảm giác ra sao khi buộc phải chứng kiến toàn bộ tấn trò đời này.

Có lẽ, tôi cũng không muốn biết. Tào lao đến vậy là đã tận cùng rồi, muốn có một chuyện phù phiếm hơn nữa, chắc là cực khó.

Tôi hoàn toàn không có bình luận gì cho ba câu chuyện kể trên


Kinh Hữu

Lưu để đọc sau |Email bài này |Liên hệ đăng lại bài |In bài này

Quên và Nhớ

Sách Liệt Tử có ghi lại một câu chuyện như sau :

Nước Tống có một người đã đứng tuổi, tự nhiên mắc phải chứng bệnh kỳ lạ, đó là bệnh quên.

Buổi sáng lấy gì của ai, buổi chiều đã quên. Hôm nay ai cho cái gì, ngày mai lại chẳng nhớ. Ra đường quên cả đi, về nhà quên cả ngồi. Trước đã làm gì, bây giờ quên hết. Và hiện nay đang làm gì, sau này cũng chẳng nhớ. Cả nhà rất lo lắng về bệnh tình của anh ta, bèn tìm thầy chạy thuốc, chữa hết mọi cách mà cũng chẳng khỏi.

Sau đó, có ông thầy đồ, người nước Lỗ, nói rằng chữa được. Vợ của người bệnh hứa với ông thầy đồ là nếu chữa lành bệnh cho chồng, thì sẽ chia cho ông phân nửa gia sản.

Trước hết, ông thầy đồ thử anh ta bằng cách lột áo ra để cho bị rét lạnh, thì anh ta xin áo. Bỏ đói không cho ăn, thì anh ta xin ăn. Sai đem vào chỗ tối, thì anh ta xin ra chỗ sáng. Thấy những phản ứng như vậy của người bệnh, ông thầy đồ càng tin tưởng và nhận lời chữa bệnh.

Chẳng ai biết ông thầy đồ đã chữa như thế nào mà sau bảy ngày, anh ta trở lại bình thường. Tuy nhiên, khi tỉnh táo bình thường, anh ta lại sinh nóng giận, chửi vợ đánh con, cầm dao rượt ông thầy đồ đã chữa cho mình.

Những người chung quanh bắt giữ anh ta lại và hỏi lý do tại sao lại làm như thế, thì được anh ta trả lời như sau :

- Lúc trước tôi mắc bệnh quên, thì lòng tôi thảnh thơi khoan khoái, trời đất có còn hay không, tôi chẳng cần biết. Nay hết bệnh, tôi nhớ tất cả mọi sự, cả những chuyện của mấy mươi năm về trước : chuyện vui và chuyện buồn, chuyện yêu và chuyện ghét, chuyện thành công và chuyện thất bại, nên lòng tôi trở nên rối bời, ngổn ngang trăm mối. Chuyện buồn, chuyện ghét và chuyện thất bại thì lại nhớ lâu và nhớ sâu hơn. E rằng sau này những chuyện ấy sẽ bám theo tôi mãi mãi, dù có muốn quên cũng không quên được. Và nếu bị dày vò như vậy, thử hỏi tôi có tức giận được hay không chứ ?

Nghe xong câu chuyện trên, hẳn có người sẽ thầm nghĩ :

- Nếu trí nhớ mà như vậy, thì thà rằng mắc bệnh quên còn hơn.

Tuy nhiên, nghĩ đi thì cũng cần phải nghĩ lại, bởi vì người mắc bệnh quên cũng đau khổ lắm chứ. Gã xin đưa ra một vài trường hợp điển hình.

Trường hợp thứ nhất, đó là bên cạnh nhà gã có một bà cụ, hầu như suốt dọc cuộc đời, bà cụ là một người rất khôn ngoan, ăn nói đâu ra đấy, đúng bài bổn hẳn hoi, khiến mọi người đều phải tâm phục khẩu phục bà cụ sát đất. Bà cụ không những quán xuyến việc nhà một cách tuyệt vời, mà còn tham gia những công tác xã hội, thậm chí lại còn giúp đỡ ông chồng trong những chức vụ mà bàn dân thiên hạ đã tín nhiệm trao cho ông ta, theo kiểu :

- Gái ngoan làm quan thay chồng !

Thế nhưng, vào những tháng năm cuối cùng, bà cụ bỗng dưng quên hết, quên sạch sành sanh, không còn nhớ gì cả, ngay đến con cháu trong nhà bà cụ cũng quên mất tiêu. Có thể nói được rằng "ổ dĩa cứng" trong đầu óc bà cụ đã bị xóa tất tật, hoàn toàn trắng, chẳng còn lưu giữ được bất kỳ một kỷ niệm nào của dĩ vãng và hiện tại.

Bà cụ trở nên như một đứa con nít, ai cho gì thì ăn nấy. Có lúc còn vầy vò cục phân của mình như đứa nhỏ nhào nặn cục đất sét. Tới nhà thờ, bà cụ chen lấn, tiến lên phía trước và thượng cẳng chân hạ cẳng tay với những người chung quanh. Đi tới đâu, hễ thấy guốc dép là bà cụ lẳng lặng xách về nhà. Tội nghiệp cho mấy đứa cháu phải mang đi trả lại cho khổ chủ.

Trường hợp thứ hai, đó là là một anh bạn của gã. (…) anh ta mắc phải chứng bệnh quên. Mấy lần anh ta suýt chết vì tai nạn giao thông, bởi lẽ đang đi ngoài đường, bỗng dưng anh ta quên tiệt, chẳng biết mình đang làm gì, thành thử chiếc xe của anh ta cứ vô tư lao vào lề đường, ủi vô gốc cây, hay hôn vào đít xe khác.

Lần nào đến thăm, anh ta cũng hỏi địa chỉ. Gã thấy anh ta ghi vào sổ hẳn hoi. Thế nhưng, chỉ năm phút sau trong câu chuyện, anh ta cũng lại hỏi địa chỉ và cũng lại ghi vào sổ hẳn hoi. Và lần đến thăm nào cũng vậy.

Trường hợp thứ ba, đó là một anh bạn khác, tên Khánh, người gốc Qui Nhơn. Anh bạn này nổi bật về tính hay quên, nên được thiên hạ ưu ái dành cho cái biệt hiệu rất dễ thương là Khánh Siêu.

Có những lần đi tắm, nhưng anh chàng lại hay quên, nên không mang theo quần áo thay, thành thử khi tắm xong, cứ đứng trong phòng mà la oai oái.

Thiên hạ thì mặc quần đùi trước, rồi mới mặc quần dài sau. Thế nhưng anh chàng lại hay quên, nên mặc quần dài trước, rồi sau mới xỏ quần đùi, thảo nào kéo mãi mà nó chẳng chịu lên.

Sống trong lưu xá, thì giờ nào việc nấy, nhưng anh chàng lại hay quên, nên thường lộn giờ. Trong khi thiên hạ vô lớp học, thì anh chàng lại ung dung xuống nhà cơm. Trong khi thiên hạ xuống nhà cơm, thì anh chàng lại thong thả đến nhà nguyện…Về những chuyện quên của anh chàng, thì nói tới nói lui cũng chẳng bao giờ hết. Đã bảo : Siêu mà !

Sau cùng, trường hợp thứ tư là chính bản thân gã. Với tí tuổi đời đeo nặng trên vai, gã cảm thấy trí nhớ mỗi ngày một cùn. Ngày xưa còn bé thì học đâu nhớ đấy. Còn bây giờ thì học đâu quên đấy.

Thậm chí có những chữ vừa mới bật tự điển xong, thế mà chỉ một lúc sau bỗng dưng quên béng đi mất. Có những người rất thân quen, thế mà bỗng dưng quên mất tên. Lắm lúc phải mất vài ngày cái tên ấy mới "tái xuất giang hồ" trong bộ nhớ của gã.

Tuy nhiên, gã cũng rất lấy làm an ủi, bởi vì có một ông triết gia nào đó đã định nghĩa một cách tối om như sau :

- Trí nhớ ấy hả ? Đó là một khả năng hay quên.

Mà đúng như vậy. Nếu chúng ta nhớ hết mọi chuyện, từ chuyện to cho chí chuyện nhỏ, từ chuyện xảy ra hồi còn bé cho chí chuyện xảy ra bây giờ trong ngày hôm nay, thì đầu óc chúng ta sẽ nổ tung vì không đủ chỗ chứa, hay bản thân chúng ta sẽ hóa điên mất thôi vì tình trạng…quá tải.

Trong những cuộc tiếp xúc, gã ghi nhận được hai trạng thái quên: quên cố tình và quên vô tình.

Trước hết là quên cố tình, khi chúng ta lạm dụng cái quên để thủ lợi cho mình. Chẳng hạn đi siêu thị, chúng ta quên không trả tiền, hay chúng ta không nhớ gì lúc "cầm nhầm" hàng hóa cũng như vật dụng của người khác.

Tiếp đến là quên vô tình, khi chúng ta quên một cách vô tư mà không hề so đo tính toán. Chẳng hạn một anh bạn nhậu ngoắc cần câu, khi tỉnh lại, hỏi gì anh ta cũng chẳng nhớ :

- Tối hôm qua anh đã hứa với tụi này một chầu bia.

Anh ta trả lời :

- Thế à.

Nếu nói tiếp :

- Tối hôm qua, anh đã bảo rằng vợ anh đã khóc với anh.

Anh ta cũng trả lời :

- Thế à.

Và nếu còn tiếp tục hỏi :

- Tối hôm qua, không hiểu tại sao anh đã gục mặt xuống bàn mà chết tại trận, lại suýt nữa còn cho chó ăn chè ?

Anh ta cũng chỉ trả lời :

- Thế à.

Nếu suy nghĩ sâu hơn một tí, gã nhận ra rằng giữa quên và nhớ, chúng ta thường sống theo một nghịch lý như sau :

- Đó là có những điều cần phải nhớ, thì chúng ta lại quên. Trong khi ấy, có những điều cần phải quên, thì chúng ta lại nhớ.

Chẳng hạn chúng ta cần phải nhớ công ơn của cha mẹ, công ơn của thầy cô, cũng như công ơn của biết bao nhiêu vị ân nhân đã âm thầm góp phần xây dựng cuộc đời, thì chúng ta lại quên.

Trong khi đó, những hận thù, những oán ghét, những lỗi phạm của kẻ khác cần phải được quên đi, thì chúng ta lại nhớ mãi, nhớ hoài.

Nghịch lý này cũng giống như nghịch lý mà một cô gái đôi khi đã gặp phải trong khi tập thể dục thẩm mỹ, để có được một thân hình xinh đẹp :

- Đó là có những chỗ cần phải tóp vào, thì nó lại phình ra. Trong khi ấy có những chỗ cần phải phình ra, thì nó lại tóp vào.

Thành thử thay vì ngực nở bụng thon, thì cô gái kém may mắn này lại hóa ra…ngực thon bụng nở.

Sở dĩ chúng ta luôn sống theo cái nghịch lý giữa "quên và nhớ" như trên là vì trong cuộc sống chúng ta thường nhìn thấy những cái xấu, mà ít khi nhìn thấy những cái đẹp của người khác.

Gã xin đưa ra một thí dụ, chẳng hạn như Giáo hội Công giáo. Trải qua dòng lịch sử, Giáo hội đã làm được biết bao nhiêu điều tốt đẹp cho nhân loại, từ văn hóa và nghệ thuật đến luân lý và đạo đức. Những điều tốt đẹp này ít khi được nhắc đến.

Thế nhưng, lỡ có một sai phạm hay một "xì căng đan" nào đó, thì lập tức người ta thổi phồng, người ta la lối, người ta phản đối om xòm…Người ta chỉ nhìn thấy cái rơm cái rác trong mắt người khác, mà quên đi cái xà trong mắt mình.

Hay như một câu danh ngôn đã bảo :

- Một cây ngã đổ sẽ gây ồn ào hơn cả một cánh rừng đang mọc.

Cũng vậy, một tác giả đã viết như sau :

- Thông thường người ta hay chú ý tới vết đen trên trang giấy trắng hơn là nhìn tờ giấy trắng còn một vết đen. Hai cách nhìn, một chiều tiêu cực và một chiều tích cực. Cách nhìn của tiêu cực hướng người ta về vết đen, để rồi không nhìn thấy trang giấy trắng. Cách nhìn tích cực hướng người ta đến trang giấy trắng còn lại một vết đen. Cách nhìn tiêu cực là cách nhìn tẩy chay và phê phán. Còn cách nhìn tích cực là cách nhìn khích lệ và xây dựng.

Có một câu chuyện kể lại rằng :

Vừa đặt chân tới một miền đất mới, các vị sư phải tự tay kiến thiết mọi thứ. Một chú tiểu được trao nhiệm vụ xây một bức tường. Chú tập trung vào công việc, luôn kiểm tra xem những viên gạch đã nằm đúng chỗ hay chưa và hàng gạch có ngay ngắn hay không ?

Công việc tiến triển khá chậm vì chú là một người kỹ lưỡng. Tuy nhiên, chú không lấy đó làm buồn, bởi vì chú biết rằng mình đang xây một bức tường tuyệt đẹp lần đầu tiên trong đời.

Cuối cùng, chú cũng làm xong công việc vào lúc hoàng hôn buông xuống.

Khi đứng lùi ra xa để nhìn ngắm công trình lao động của mình, chú bỗng cảm thấy một cái gì đó bất ổn đập vào mắt : mặc dù chú đã rất cẩn thận khi xây bức tường, nhưng vẫn có hai viên gạch bị nghiêng. Và điều tồi tệ nhất, đó là hai viên gạch ấy lại nằm ngay chính giữa bức tường. Chúng như đôi mắt đang trừng trừng nhìn chú.

Kể từ đó, mỗi khi du khách đến thăm ngôi chùa, chú đều dẫn họ đi khắp nơi, trừ nơi có bức tường.

Ngày kia, hai vị sư già đến tham quan ngôi chùa. Chú đã cố lái họ sang hướng khác, nhưng hai vị sư già vẫn nằng nặc đòi tới xem khu vực có bức tường mà chú đã xây.

Một trong hai vị sư già, khi đứng trước công trình ấy, đã phải thốt lên :

- Ôi bức tường gạch mới đẹp làm sao !

Chú hỏi lại với tất cả sự ngạc nhiên :

- Ngài nói thật chứ ? Ngài không thấy hai viên gạch xấu xí ở ngay giữa bức tường đó sao ?

Một vị sư già từ tốn trả lời :

- Có chứ, nhưng tôi cũng thấy 998 viên gạch còn lại đã ghép thành một bức tường tuyệt vời ra sao.

Nhiều lúc chúng ta đã quá nhạy cảm đối với lầm lỗi của người khác. Khi bắt gặp ai phạm lỗi, chúng ta nhớ kỹ từng chi tiết. Và hễ có ai nhắc đến tên người đó, chúng ta lại nhớ ngay tới lầm lỗi của họ, mà quên bẵng đi mất những điều tốt đẹp họ đã làm.

Người ta thường bảo :

- Dù là một tên tướng cướp, thì trong lồng ngực của hắn cũng có được một mảnh tim vàng.

Thế nhưng, chúng ta chỉ nhìn thấy cái tội cướp của giết người của hắn, mà chẳng bao giờ chịu khám phá ra mảnh tim vàng đang ẩn dấu trong lồng ngực của hắn.

Chúng ta giống như người đeo hai giỏ. Cái giỏ phía trước đựng những sai lỗi của người khác, còn cái giỏ phía sau lưng đựng những sai lỗi của bản thân.

Vì thế, chúng ta thường nhìn thấy rất rõ và nhớ rất kỹ những sai lỗi của người khác, để rồi lên tiếng phê bình và chỉ trích một cách gắt gao.

Còn những sai lỗi của bản thân, chúng ta lại cố tình không nhìn thấy và nếu có nhìn thấy, chúng ta cũng sẽ đưa ra một ngàn lẻ một lý do để bào chữa, để bênh vực. Hay nói cách khác, chúng ta cố tình lờ tít và quên đi những lầm lỗi của bản thân.

Chúng ta thường cư xử khoan dung với bản thân mà nghiêm khắc với người khác, đáng lý ra chúng ta phải cư xử khoan dung với người khác mà nghiêm khắc với chính bản thân mình.

Bây giờ gã xin áp dụng hai phạm trù "quên và nhớ" vào đời sống gia đình, cũng như xã hội.

Trước hết, đó là trong đời sống gia đình.

Những người nhiều kinh nghiệm đã đưa ra một lời khuyên như sau :

- Trước hôn nhân, hãy biết mở to đôi mắt. Còn sau hôn nhân, hãy biết nhắm đôi mắt lại.

Gã thắc mắc và tự hỏi :

- Tại sao lại như thế ?

Trước hôn nhân, đó là thời gian tìm hiểu, chúng ta cần phải mở to đôi mắt, để ghi nhớ những khó khăn, khám phá những khuyết điểm, rồi suy nghĩ, đánh giá và quyết định.

Còn sau hôn nhân, đó là thời gian chung sống, chúng ta cần phải nhắm đôi mắt lại, để nhường nhịn và chịu đựng, để quên đi và tha thứ những lầm lỗi của nhau, nhờ đó tạo được một bầu khí hòa thuận và cảm thông, bởi vì :

- Một sự nhịn là chín sự lành.

Thế nhưng, chúng ta thường hành động trái với lời khuyên quí giá trên, thành thử nhiều cuộc hôn nhân đã thất bại, đã đổ vỡ ê chề.

Thực vậy, trước hôn nhân, vì những lời nói yêu thương đường mật, vì những đam mê tình nóng bỏng thúc đẩy, chúng ta đã nhắm đôi mắt lại, thay vì phải mở to đôi mắt ra. Chúng ta không còn ghi nhớ được những khó khăn, không còn khám phá ra những khuyết điểm và không còn đánh giá đúng mức hoàn cảnh chúng ta đang sống.

Và nếu có mở to đôi mắt, chúng ta cũng chỉ nhìn thấy tình yêu và cuộc sống là một màu hồng rực rỡ, để rồi chúng ta hăm hở bước vào hôn nhân:

- Yêu nhau tam tứ núi cũng trèo,

Thất bát sông cũng lội,

Tứ cửu tam thập lục đèo cũng qua.

Hay như một bài hát của Trịnh Công sơn :

- Tình yêu như trái phá con tim mù lòa.

Đúng như Thánh Vịnh cũng nói :

- Họ có mắt mà không nhìn, có nhìn thì cũng chẳng thấy.

Còn sau hôn nhân, vì va chạm với thực tế phũ phàng, chúng ta cảm thấy đời không như là mơ. Lúc bấy giờ, thay vì phải nhắm đôi mắt lại, chúng ta lại mở to đôi mắt ra để lúc nào cũng ghi nhận và nhớ kỹ những bất đồng và sai lỗi, những bực bội và tức tối. Tình yêu đang ngả dần sang một màu xám ảm đạm và bắt đầu tàn lụi.

Để cứu vãn cái tình yêu đang bắt đầu tàn lụi ấy, thiết tưởng chúng ta cần phải nhắm đôi mắt lại, có nghĩa là chúng ta cần phải biết tha thứ những lầm lỗi của người khác, cũng như phải biết quên đi những bực bội và tức tối, để cùng nhau xây dựng một cuộc đời chung, một mái ấm gia đình chung.

Tiếp đến, đó là trong cuộc sống xã hội.

Thiết tưởng chúng ta cũng cần phải biết "nhắm và mở", cũng cần phải biết "quên và nhớ".

Thực vậy, chúng ta cần phải biết nhắm đôi mắt lại trước những oán thù và những sai lỗi của người khác, có nghĩa là chúng ta cần phải biết quên đi những oán thù và những sai lỗi ấy.

Có hai người thổ dân Nam Phi rất ghét nhau. Ngày kia, một trong hai người gặp đứa con gái nhỏ của kẻ thù mình trong rừng. Tên ấy nổi sùng bắt cô bé, lấy dao chặt đứt hai ngón tay rồi thả ra. Cô bé vừa chạy về vừa khóc lóc. Bàn tay máu chảy ròng ròng. Còn tên hung thủ vừa đi vừa la lớn:

- Ta đã trả thù được rồi.

Mười mấy năm sau, ngày kia có một tên ăn mày tới xin bố thí. Người đàn bà nhận ra đó chính là kẻ đã chặt hai ngón tay của mình, vội vàng trở vào nhà, bảo đầy tớ mang sữa bánh ra cho hắn ăn. Khi hắn đã ăn no rồi, người đàn bà liền dơ bàn tay cụt ra cho hắn coi và nói :

- Tôi cũng đã trả thù được rồi.

Tên ăn mày xúc động và bật khóc. Như vậy, người đàn bà đã biết quên đi nỗi oán thù ngày xưa.

Đồng thời, chúng ta còn cần phải biết mở to đôi mắt, có nghĩa là chúng ta phải biết khám phá và ghi nhớ những điều tốt, những điều hay nơi người khác, nhờ đó mà xích lại gần nhau hơn.

Bảo Thúc chết, Quản Trọng thương tiếc khóc như mưa, ướt đẫm cả vạt áo.

Có người hỏi :

- Ông với Bảo Thúc không phải là họ hàng thân thích gì, mà sao ông thương khóc quá như vậy ?

Quản Trọng nói :

- Ngươi không rõ, để ta nói cho mà nghe. Ta lúc nhỏ khốn khổ, thường buôn chung với Bảo Thúc, lúc chia lãi, bao giờ ta cũng lấy phần hơn, mà Bảo Thúc không cho ta là tham, biết ta gặp cảnh quẫn bách bất đắc dĩ phải lấy thế. Ta ở chỗ chợ búa thường bị lắm kẻ nạt dọa, Bảo Thúc không cho ta là nhát, biết ta có lượng bao dung. Ta bàn việc với Bảo Thúc, nhiều khi việc hỏng, Bảo Thúc không cho ta là ngu, biết có lúc may, lúc không may cho nên công việc có lúc thành, lúc bại. Ta ba lần ra làm quan, ba lần bị bãi, Bảo Thúc không cho ta là chẳng ra gì, biết ta chưa gặp thời, chưa tìm được vua giỏi. Ta ba lần đánh nhau thua cả ba, Bảo Thúc không cho ta là bất tài, biết ta còn mẹ già phải phụng dưỡng…Sinh ta ra là cha mẹ, biết được lòng ta là Bảo Thúc. Mà đối với người biết mình, thì mình đem cả tính mệnh ra hiếu còn chưa cho là quá, huống chi thương khóc thế này đã thấm vào đâu.

Tuy nhiên, khám phá ra điều hay, điều tốt nơi người khác rồi ghi nhớ cũng không phải là điều dễ. Phải yêu thương họ, thì chúng ta mới có thể làm được việc ấy, bởi vì khi yêu thương ai, thì:

- Củ ấu cũng tròn và trái bồ hòn cũng ngọt.

Gã Siêu

Father & Daughter

MÈO ỐM Ạ , BÂY GIỜ LÀ MÙA MƯA
Mèo ốm ạ ! sáng nay anh thấy nhớ
Những con đường lướt thướt mưa bụi bay
Những sớm đón chiều đưa và tối đợi
Xa nhau chưa? Ừ ! thôi đã xa rồi

Mèo ốm ạ! bây giờ là mùa mưa
Bảo trong anh đang cuồn cuộn kéo về
Anh vật vả với cơn buồn khủng khiếp
Ngở đời mình như một nhánh sông khô

Mèo ốm ạ ! có xa rồi mới thấy
Chút ngậm ngùi , đau giữa trái tim anh
Hồn cứ giận và buồn , em cứ khóc
Buổi xa nhau chân bước không đành

Mèo ốm ạ ! bây giờ là mùa mưa
Nơi đây không mõt bóng ai về
Con hít cô nó kêu mùa thảm thiết
Anh chơi vơi giữa trời đất mơ hồ

Mèo ốm ạ ! sáng nay anh mới biết
Cuộc tình ta như gió núi mây trời
Mây của những chiều xưa tan tác
Bay vật vờ trên cành gió chơi vơi

Mèo ốm ạ ! bây giờ là mùa mưa
Nhớ em nên chăn lệch chiếu thừa
Anh đốt ngọn nến vàng leo lét
Soi bóng mình còm cỏi giữa hư vô

Mèo ốm ạ ! sáng nay buồn quá đổi
Mái đời anh mưa dột lạnh hiên người
Anh co ro lục một tờ thư củ
Đọc âm thầm mà tiếc những ngày vui

Mèo ốm ạ ! bây giờ là mùa mưa
Gưi em yêu những ngày đợi tháng chờ
Gửi em yêu những chiều thương sớm nhớ
Em gửi gì cho anh , hởi em xưa?!!!!

Đời Mãi Ở Phương Đông - Du Tử Lê.

Anh đã hứa em an lòng hỡi nhỏ

ta sẽ về tới chốn của thương yêu

nơi sương sa như sữa suốt buổi chiều

nơi mưa bụi xuống lòng nhau lấm tấm

Nơi đêm bước những bàn chân rất chậm

và dãy đèn xấu hổ sẽ quay đi

riêng hàng cây vẫn đứng đó lầm lì

khi anh bỗng hôn em (trời lu, sao tỏ)

Anh đã hứa em an lòng hỡi nhỏ

ta sẽ về tới chốn của riêng nhau

nơi nhục nhằn bị bỏ lại phía sau

nơi đau khổ không cách gì lấn tới

Nơi hạnh phúc ắp đầy trong mỗi túi

để lúc buồn em khẽ nhón, ăn chơi

để vô tình em có lỡ đánh rơi

thì cũng chẳng bao giờ vơi hết được

Nơi giờ khắc như kết thành bởi mật

sẽ tan dần trên đầu lưỡi tham lam

nơi hẹn hò (ôi chốn của trăm năm)

cõi để sống (sau một thời đã chết)

Em bình tĩnh dù gì khoan thảm thiết

trước hay sau ta cũng sẽ quay về

cây có khô cành lá có chia lìa

lòng-có-lạnh và hồn-xưa-có-tối

Đường có đổi căn nhà hoang sương khói

ta vẫn về như giữa một cơn mơ

ta vẫn về dù lúc tóc bạc phơ

chân run rẩy và mắt lòa chẳng thấy

Em đừng tủi bởi nếu cần khi ấy

ta dùng tay để tìm lấy thềm nhà

ta dùng môi để giữ lấy ngọt ngào

và những thứ mất đi từ thuở nhỏ

Ta sẽ thở bằng trầm hương của gió

lắng nghe xa chân thú bước mơ hồ

núi muôn năm còn ở đó thẫn thờ

rừng vẫn rộng tay mời ta trở lại

Đêm vẫn để dành ta muôn của cải

suối vẫn chờ nên suối chẳng đi xa

thông héo gầy bởi thông nhớ nhung ta

chim sẽ rủ nhau về đôi mắt biếc

Hoa vẫn nở ối vàng hồn-tưởng-tiếc

ngày vẫn xanh kỷ niệm sẽ lên mầm

chim sáo vui đem tình cũ về gần

ta ở đó tới khi thành cát bụi

Ta ở đó đời ta không có tuổi

em sẽ thành cánh bướm lúc mơ vui

em sẽ thành con dế lúc khuya nguôi

cất tiếng hát ... phân ưu tình ai dang dở

LỆ ĐÁ XANH - Thanh Tâm Tuyền

tôi biết những người khóc lẻ loi

không nguôi một phút

những người khóc lệ không rơi ngoài tim mình

em biết không

lệ là những viên đá xanh

tim rũ rượi

đôi khi anh muốn tin

ngoài trời chỉ còn trời sao là đáng kể

mà bên những vì sao lấp lánh đôi mắt em

đến ngày cuối

đôi khi anh muốn tin

ngoài đời thơm phức những trái cây của thượng đế

mà bên những trái cây ngọt ngào đôi môi em

nguồn sữa mật khởi đầu

đôi khi anh muốn tin

ngoài đời đầy cỏ hoa tinh khiết

mà bên cỏ hoa quyến rũ cánh tay em

vòng ân ái

đôi khi anh muốn tin

ôi những người khóc lẻ loi một mình

đau đớn lệ là những viên đá xanh

tim rũ rượi .

Tình Khúc Thứ Nhất. ( by Hieu Nguyen )

http://s87.photobucket.com/albums/k131/zonavienxu/?action=view&current=Video23.flv

Tuổi trẻ, tuổi già

Mùi tục lụy lưỡi tê tân khổ ..Đường thế đồ gót rỗ kỳ khu ..
( Cung Oán Ngâm Khúc – Nguyễn Gia Thiều )


Trong một bài viết nói về những buổi chiều Sài Gòn và những cơn mưa bất chợt, tôi có bùi ngùi tội nghiệp cho những người trẻ Việt Nam ở Hải Ngoại, họ không có một thành phố của riêng mình, với những quán xá hò hẹn, những con đường bụi bậm đứng chờ nhau mong cho trời đừng đổ mưa để không ướt áo, hay buổi trưa hè chở nhau trên những chiếc xe đạp cũ kỹ, dừng lại bên đường cùng nhau uống chung ly nước mía. Những hình ảnh rất đơn sơ nhưng dấu ấn của chúng thì mãi 30 năm sau, khi tôi ngồi trong căn Patio của một người bạn ở Florida - nơi mà vào những tháng mùa hè oi ả, cứ chiều xuống, lại có những cơn mưa bất chợt y hệt Sài Gòn – chúng vẫn có thể hiện ra trước mắt tôi, rõ mồn một như vừa mới xẩy ra hôm qua. Nhưng có lẽ tôi đã nhìn thế giới và mọi người bằng con mắt đang ở vào giai đoạn lão hóa, nên mọi sự đối với tôi hình như không được bằng ngày hôm qua. Those are good old days!)- Ôi những ngày tháng xa xưa tuyệt vời ấy ! Câu nói đầu môi cửa miệng của người bản xứ mỗi khi có điều gì không bằng lòng về cuộc sống hiện tại, họ hay so sánh với ngày hôm qua tươi đẹp và cảm hoài thốt lên những lời biểu lộ sự hối tiếc.

■Tôi không hề nhầm lẫn giữa quá khứ và hiện tại, mặc dù đôi lúc tôi ước ao phải chi tôi có thể bắt đầu lại đời mình một lần nữa thì hạnh phúc biềt bao. Dẫu cho, dù mang nặng trên vai muôn vàn hối tiếc, tôi cũng sẽ lại lầm lỡ như đã bao lần lầm lỡ, cũng sẽ lại ngu si như đã hàng vạn lần ngu si.
Tại sao trong những ngày tháng bước qua cái ngưỡng cửa tri thiên mệnh, tôi lại bị ám ảnh bởi những điều xảy ra hôm qua trong cuộc đời tôi, những mối tình vụng dại và một thành phố kỷ niệm, những hoài bão ngông cuồng của tuổi trẻ ? Tôi không lý giải được , nhưng mỗi ngày sống qua đi, tôi thấy cuộc sống như nhỏ bé đi, ngắn ngủi, buồn bã và thiếu vắng những điều mới lạ. Cuộc sống vì quá quen thuộc, gần gủi, nên cùng lúc, trở nên đơn điệu.
Có phải vì thế mà Hemingway đã cầm súng tự bắn vào đầu mình ? Và nếu quả đúng như thế, thì liệu đó có phải là cách giải quyết đúng nhất cho một người ?
Hay có cách nào khác đặt lại vấn đề với cuộc đời ?
Tôi đang đi bên lề cuộc sống, như kẻ không đánh bạc nhưng vẫn thức thâu đêm quan sát những con bạc tận tụy, thấy hết được cái phi lý của những canh bạc đời. Hối hả đánh cho hết những đồng tiền cuối cùng. Hối hả sống cho hết những giây phút cuối cùng. Hối hả đi về phía cuối con đường. Ở đó, huyệt mộ đã được đào sẵn, dế giun đã long trọng chuẩn bị bài đồng ca chúc mừng người vừa hòan thành xuất sắc sứ mạng làm người.

Ngày xưa, lúc còn trẻ, những lúc vừa chớm có cảm tưởng buồn chán tương tự, tôi lại bước chân xuống đường phố, hòa mình vào dòng người đang vội vã hối hả giữa dòng sống bất tận, tự đổi mới mình với không khí tươi rói của những bước chân hăm hở đi về phía trước, dẫu tận dưới đáy tâm hồn non trẻ, tôi đã mường tượng ra định mệnh đời mình. Một định mệnh vốn ẩn giấu, cay nghiệt và không hề biết đến bao dung, độ lượng. Nhưng dù cho có biết rõ rằng ngày mai độc ác ấy đang chờ sẵn mình ở cuối đường, vẫn dễ sống hơn, nao nức hơn là không có gì chờ đợi mình nữa, ngoài huyệt mộ lạnh lùng hiu quạnh.
Cái cay nghiệt của kiếp nhân sinh là người già nào cũng từng có một thời tuổi trẻ. Thuở mắt sáng, môi tươi và đôi gò má ửng hồng đầy đặn. Thuở những thiết tha của trái tim cũng là những thiết tha của cuộc đời. Thuở mỗi con đường đi qua, mỗi quán xá ghé vào, mỗi người khác phái được cầm tay đều trở thành kỷ niệm không phai nhòa. Và người già hôm nay ngồi trong buổi chiều nhìn về tuổi trẻ hôm qua . . .
Thở than nuối tiếc ư ? Có ai sống lại được quá khứ của mình đâu! Như vậy có ích gì không khi cứ quay đầu ngỏanh lại ? Tại sao lại không lầm lủi cúi đầu mà đi thẳng, cho dễ sống, cho dễ chết ?

■Tôi không hề nhầm lẫn giữa hạnh phúc và khổ đau, dù , quả thật, có rất nhiều khoảnh khắc trong đời sống, hạnh phúc và khổ đau đổi chỗ cho nhau, như sao hôm sao mai không hề gặp, mà thực chất, cũng chỉ là hai mặt của một hệ lụy đời người.Cho đến khi tôi nhận ra được điều này thì đã quá muộn cho tôi quyết định từ bỏ cuộc sống mà tôi vẫn sống, như người con gái đã qúa quen thuộc với vết chàm trên khuôn mặt, không nỡ để cho nó bị tấy xóa đi vì sợ mình không có thì giờ làm quen với một nhan sắc không hằn tì vết.
…. Ngày xửa ngày xưa, khi tôi còn trẻ, khi tôi còn tin rằng mình có thể lật ngược quả đất này chỉ với đôi bàn tay ( trắng ) và khối óc ( rỗng ), khi tôi còn tin rằng, những ngắn ngủi tạm bợ của trần gian sẽ là những phân tử cấu thành sự vĩnh cửu cho nhân loại, khi trái tim tôi còn thành thật, ngây thơ tin rằng chỉ dưới đáy tận cùng của đau khổ, người ta mới nếm được vị ngọt tuyệt vời của hạnh phúc, chỉ sau những đớn đau thắt ruột của mất mát, người ta mới trân trọng những gì còn sót lại sau một đoạn đường tân khổ. . .
Đến bây giờ, khi không còn trẻ nữa, nhìn lại những suy nghĩ của hôm qua, tôi bỗng thấy tội nghiệp mình quá đỗi !
Tuổi trẻ vốn cả tin, đáng yêu và ngờ nghệch. Nếu không thế thì làm sao người ta có thể sống cho hết đời mình. Làm sao tôi có thể sống hết đời mình. Cho đến lúc nào đó, tôi bỏ cuộc đời này – mọi người bỏ cuộc đời này – như người thức dậy sau giấc ngủ trưa hơi muộn . . .

■Người già sống trong đời sống, như người mù đi trong đêm. Con đường thăm thẳm dẫn về huyệt mộ, tuy tối đen, nhưng chưa có ai bị lạc đường. Đó là con đường một chiều thẳng tắp. Không có những ngã rẽ, chỉ có những quán nghỉ chân, những nhà trọ. Và những bóng ma áo trắng tóc dài bay dật dờ hai bên đường dẫn lối.
Cuối cùng, dù có yêu thương tha thiết trần gian điên dại này, tôi – và mọi người – cũng không được trần gian ưu ái giữ lại làm biểu tượng bất tử. Cũng như tình yêu, dù đã thề thốt yêu thương nhau đến hơi thở cuối cùng, những kẻ yêu nhau cũng không giữ được nhau mãi mãi.
Lẽ hữu hạn của kiếp người. Lẽ hữu hạn của nhan sắc một nhân loại đang tuột dốc xuống đến lằn mức hủy hoại. Từ bao giờ mà chúng ta đã ngông cuồng mơ về cõi trời đất không bao giờ có thực ? ở đó, thi ca và âm nhạc là những biểu tượng của bất tử ? ở đó, tuổi già là biểu tượng của tinh chất nhân loại cô kết mọi lẽ khôn ngoan ( nếu quả thật có những điều gọi là khôn ngoan ) ? ở đó, tuổi trẻ là biểu tượng của sóng biển ào ạt tiến về phía trước xóa sạch mọi dấu vết của buồn đau quá khứ ?
Tôi tự nhủ lòng mình. Kỷ niệm nào cũng đáng nhớ nhưng tốt nhất là hãy quên đi.
Tuổi trẻ cần một sân chơi rộng rãi để thử nghiệm những ngông cuồng, cho nên, tuổi già – vốn đã từng có một thời tuổi trẻ – hãy khôn ngoan bước né sang một bên.
Nếu quả thật có một sự khôn ngoan ở người gìa, thì đây có lẽ là điều khôn ngoan nhất, trên hết mọi sự khôn ngoan.
Nghĩ thì nghĩ vậy, nhưng sao tôi vẫn thấy nhói ở trong lòng. ■